Bij het bouwen van een camperinterieur speelt het gewicht van het plaatmateriaal een belangrijke rol. Kasten, keukenblokken, banken, bedconstructies en wandpanelen bestaan al snel uit tientallen vierkante meters materiaal. Het verschil tussen bijvoorbeeld populieren multiplex en berken multiplex kan daardoor over een compleet camperinterieur tientallen kilo’s bedragen.
Toch is alleen kiezen voor het lichtste materiaal niet altijd de beste oplossing. Ook sterkte, stijfheid, slijtvastheid, vochtbestendigheid en de benodigde afwerking spelen een belangrijke rol. Een iets zwaardere plaat die al voorzien is van een HPL- of melaminelaag kan uiteindelijk bijvoorbeeld praktischer zijn dan onbehandeld multiplex dat nog geschuurd, geolied of gelakt moet worden.
Om de verschillende materialen goed te kunnen vergelijken, gaan we hieronder uit van een standaard plaatdikte van 16 mm.
Gewicht multiplex 16 mm vergelijken
| Plaatmateriaal | Richtgewicht per m² (16 mm) | Eigenschappen / voordelen |
|---|---|---|
| Populieren multiplex | ca. 6,5–7,5 kg/m² | Zeer licht, makkelijk te bewerken en eenvoudig af te werken met olie of lak |
| Populieren multiplex + HPL | ca. 8–10 kg/m² | Relatief licht én direct afgewerkt, onderhoudsvriendelijk en slijtvast |
| Vuren / Radiata multiplex | ca. 8–9 kg/m² | Relatief licht, voordelig, natuurlijke uitstraling en eenvoudig te oliën |
| Okoumé multiplex | ca. 7–8,5 kg/m² | Licht, goed te bewerken en verkrijgbaar in vochtbestendige kwaliteiten |
| Eucalyptus multiplex | ca. 9–10,5 kg/m² | Relatief sterke hardhoutplaat; gewicht kan variëren met plaat- en fineeropbouw |
| Eucalyptus betonplex | ca. 10–12 kg/m² | Sterk en reeds voorzien van een donkere slijtvaste deklaag |
| Berken multiplex | ca. 10–11,5 kg/m² | Sterk, stijf, maatvast en fraai af te werken |
| Berken multiplex + HPL | ca. 12–14 kg/m² | Zeer sterk en direct voorzien van een duurzame, onderhoudsvriendelijke afwerking |
| Berken melamine / betonplex | ca. 11–13 kg/m² | Sterk en direct afgewerkt; onder andere verkrijgbaar in wit, zwart en donkerbruin |
| Berken + berkenprint melamine | ca. 11–13 kg/m² | Houtlook met onderhoudsvriendelijke, reeds afgewerkte toplaag |
| MDF | ca. 11,5–13,5 kg/m² | Zeer strak te frezen en af te werken, maar relatief zwaar voor camperbouw |
Kanttekening bij de genoemde gewichten
De gewichten in dit artikel zijn praktische richtwaarden en geen vaste productspecificaties. Multiplex van dezelfde houtsoort en dikte kan per fabrikant en plaatkwaliteit merkbaar in gewicht verschillen.
Dat heeft onder andere te maken met de dichtheid van het gebruikte hout, de herkomst en soort binnen een houtfamilie, het vochtpercentage, de hoeveelheid lijm en de exacte laagopbouw van de plaat. Een plaat met een grovere opbouw en dikkere kernfineren is dus niet per definitie lichter, maar kan in de praktijk wel een andere gemiddelde dichtheid hebben dan een hoogwaardige plaat met veel dunne fineren.
Ook de afwerking heeft invloed op het totale gewicht. HPL, melamine en fenolfilm voegen extra gewicht toe. Twee platen die beide als bijvoorbeeld 16 mm berken of eucalyptus worden verkocht, kunnen daardoor toch een verschillend gewicht per vierkante meter hebben.
De tabel is daarom vooral bedoeld om de onderlinge gewichtsklassen van plaatmaterialen voor camperbouwinzichtelijk te maken.
Populieren multiplex: favoriet voor lichtgewicht camperinterieurs
Voor camper zelfbouw en camperinterieurs is populieren multiplex een van de interessantste materialen. Populier heeft een relatief laag soortelijk gewicht en is daardoor zeer geschikt voor grote meubels zoals kasten, keukenblokken, banken en bedconstructies.
Een 16 mm populieren multiplex plaat weegt grofweg 6,5 tot 7,5 kg per m². Wanneer een compleet interieur bijvoorbeeld 20 m² plaatmateriaal bevat, wordt het verschil met zwaarder berken multiplex al snel aanzienlijk.
Onbehandeld populieren multiplex heeft daarnaast een lichte, natuurlijke uitstraling. Het materiaal kan eenvoudig worden geschuurd en vervolgens met bijvoorbeeld olie, hardwaxolie of lak worden beschermd. Daarmee blijft de natuurlijke uitstraling van het hout behouden terwijl het oppervlak beter bestand wordt tegen dagelijks gebruik.
Populieren multiplex met HPL
Een interessante variant voor camperbouw is populieren multiplex met tweezijdig HPL. Hierbij wordt de lichte populieren kern gecombineerd met een harde kunststof toplaag.
Door het HPL neemt het gewicht toe, maar daar staat tegenover dat de plaat direct afgewerkt is. Het oppervlak is slijtvast, goed schoon te houden en hoeft normaal gesproken niet meer geschilderd, geolied of gelakt te worden.
Voor keukens, kastfronten en intensief gebruikte campermeubels kan dit daarom een aantrekkelijke combinatie zijn van relatief laag gewicht en praktisch gebruiksgemak.
Vuren en Radiata multiplex
Vuren multiplex en Radiata Pine multiplex zitten qua gewicht tussen licht populieren multiplex en de zwaardere hardhoutsoorten in. Bij 16 mm dikte kan als globale richtlijn ongeveer 8 tot 9 kg per m² worden aangehouden.
Het materiaal is relatief sterk, betaalbaar en heeft een duidelijke natuurlijke houtstructuur. Voor zichtwerk kan het eenvoudig worden geschuurd en behandeld met olie, hardwaxolie of lak.
Voor camperinterieurs waarbij een natuurlijke multiplex uitstraling gewenst is, kan vuren of Radiata multiplex daarom een interessant alternatief zijn.
Okoumé multiplex
Okoumé is eveneens een relatief lichte multiplexsoort. Afhankelijk van de plaatopbouw ligt een 16 mm plaat vaak rond 7 tot 8,5 kg per m².
Een belangrijk voordeel is dat okoumé veel wordt toegepast in omstandigheden waarbij vochtbestendigheid belangrijk is. De exacte geschiktheid voor vochtige omstandigheden hangt uiteraard af van de verlijming en kwaliteitsklasse van de betreffende plaat.
Okoumé laat zich daarnaast goed zagen en CNC-frezen en kan met olie, lak of verf verder worden afgewerkt. Daarmee is het een interessant materiaal wanneer een laag gewicht gecombineerd moet worden met goede verwerkingseigenschappen.
Eucalyptus multiplex
Eucalyptus multiplex bevindt zich qua gewicht doorgaans tussen de echt lichtgewicht multiplexsoorten en de zwaardere hoogwaardige hardhoutplaten. Voor een 16 mm eucalyptus multiplex met een relatief grove laagopbouw is circa 9 tot 10,5 kg per m² een bruikbare richtwaarde.
Het is daarbij belangrijk om niet alleen naar de naam eucalyptus te kijken. De dichtheid van eucalyptus kan behoorlijk verschillen en ook de opbouw van multiplexplaten varieert per fabrikant. Sommige platen bestaan uit relatief dikke kernfineren, terwijl andere producten zijn opgebouwd uit veel dunne en zeer compacte fineren. Ook de hoeveelheid lijm en het vochtpercentage hebben invloed op het uiteindelijke plaatgewicht.
Een grovere laagopbouw betekent daarbij niet automatisch dat de plaat lichter is. Wanneer voor de kern relatief lichte fineren worden gebruikt, kan de gemiddelde dichtheid wel lager uitvallen. Andersom kan een compacte eucalyptusplaat met zware fineren en relatief veel lijmlagen qua gewicht dicht in de buurt komen van berken multiplex.
Eucalyptus is interessant wanneer iets meer gewicht acceptabel is in ruil voor een hardere en sterke plaat. Voor een volledig lichtgewicht camperinterieur zal populieren multiplex meestal aantrekkelijker zijn, maar voor specifieke constructieve onderdelen kan eucalyptus een goede tussenoplossing vormen.
Eucalyptus betonplex
Bij eucalyptus betonplex wordt de multiplex kern gecombineerd met een fabrieksmatig aangebrachte deklaag. Veel gebruikte varianten hebben een donkerbruine tot vrijwel zwarte, gladde afwerking.
Voor 16 mm eucalyptus betonplex kan ongeveer 10 tot 12 kg per m² als praktische richtwaarde worden aangehouden. Ook hier kunnen verschillende producten merkbaar van elkaar afwijken.
Het extra gewicht ten opzichte van onbehandeld eucalyptus multiplex wordt gedeeltelijk veroorzaakt door de toplagen. Daar staat een belangrijk praktisch voordeel tegenover: het oppervlak is al afgewerkt, slijtvast en gemakkelijk schoon te houden.
Voor bijvoorbeeld camperboxen, lades, vloerdelen, technische ruimtes en zwaar belaste meubelonderdelen kan dit een interessante materiaalkeuze zijn. Voor veel toepassingen hoeft de plaat na het CNC-frezen niet meer volledig geolied of gelakt te worden.
Berken multiplex: sterk en maatvast
Berken multiplex is een van de bekendste hoogwaardige multiplexsoorten. Door de relatief dunne en talrijke fineerlagen ontstaat een sterke en stijve plaat die uitstekend CNC te bewerken is.
Bij 16 mm dikte ligt het gewicht grofweg rond 10 tot 11,5 kg per m².
Voor camperbouw betekent dit dat berken multiplex constructief aantrekkelijk is, maar bij een compleet interieur behoorlijk wat extra gewicht kan toevoegen. Het materiaal is daarom vooral interessant wanneer sterkte, stijfheid en uitstraling belangrijker zijn dan een zo laag mogelijk totaalgewicht.
Onbehandeld berken multiplex kan bovendien mooi worden afgewerkt met bijvoorbeeld blanke olie of hardwaxolie. Daarmee blijft de karakteristieke lichte houtstructuur zichtbaar en wordt het oppervlak tegelijkertijd beschermd.
Berken multiplex met HPL
Berken multiplex met HPL is een zeer sterke en hoogwaardige plaat, maar behoort ook tot de zwaardere opties. Afhankelijk van de gebruikte HPL-lagen kan een 16 mm plaat ongeveer 12 tot 14 kg per m² wegen.
Een belangrijk voordeel is dat de plaat direct is afgewerkt. Vooral wit HPL op berken multiplex wordt veel toegepast voor meubels en interieurbouw.
De combinatie is sterk, slijtvast en gemakkelijk schoon te houden. Schilderen, oliën of lakken van de grote oppervlakken is niet meer nodig. Voor een camper waarbij maximale gewichtsbesparing centraal staat, kan een lichte populieren kern met HPL echter een aantrekkelijker alternatief zijn.
Berken melamine en betonplex
Ook berken multiplex is verkrijgbaar met verschillende fabrieksmatig aangebrachte toplagen. Denk bijvoorbeeld aan wit, zwart of donkerbruin melamine/betonplex.
Deze platen hebben als groot voordeel dat ze vrijwel direct verwerkt kunnen worden. Na het CNC-frezen hoeven vooral de zichtbare plaatranden nog aandacht te krijgen. De grote oppervlakken zijn al afgewerkt en onderhoudsvriendelijk.
Voor campermeubels die intensief gebruikt worden kan dat veel werk besparen. Een kast, lade of keukenonderdeel hoeft immers niet meer volledig geschuurd, geolied of gelakt te worden.
Berken multiplex met berkenprint
Een interessante variant is berken multiplex met een berkenprint melaminelaag. Hiermee wordt de uitstraling van licht berkenhout gecombineerd met het gebruiksgemak van een fabrieksmatig afgewerkt oppervlak.
Je behoudt hierdoor een natuurlijke houtlook, terwijl het oppervlak onderhoudsvriendelijk is en geen aanvullende olie- of laklaag nodig heeft. Voor camperinterieurs kan dit interessant zijn wanneer een warme houtuitstraling gewenst is, maar het onderhoud beperkt moet blijven.
MDF: mooi te bewerken, maar relatief zwaar
MDF is technisch gezien geen multiplex, maar wordt in de interieurbouw vaak als alternatief plaatmateriaal gebruikt. Daarom nemen we het toch mee in deze vergelijking.
Naturel MDF, zwart MDF en vochtwerend V313 MDF zitten doorgaans aan de zware kant. Bij een dikte van ongeveer 16 mm kun je grofweg rekenen op 11,5 tot 13,5 kg per m², waarbij specifieke varianten hiervan kunnen afwijken.
MDF heeft wel belangrijke voordelen. Het materiaal is homogeen, heeft geen fineerlagen en kan daardoor zeer strak worden CNC-gefreesd. Ook gefreesde profielen, gravures, verzonken vormen en afgeronde kanten kunnen mooi worden afgewerkt.
Voor een complete camperkast is MDF vanwege het gewicht meestal niet onze eerste keuze. Voor kleinere decoratieve onderdelen, fronten, panelen of specifieke designonderdelen kan het wel interessant zijn.
Waarom het gewicht per vierkante meter belangrijk is
Een verschil van enkele kilo’s per vierkante meter lijkt misschien beperkt, maar over een compleet camperinterieur loopt dit snel op.
Stel dat voor alle kasten, banken, keukenonderdelen, fronten en overige constructiedelen samen ongeveer 20 m² plaatmateriaal wordt gebruikt. Een verschil van slechts 4 kg per m² betekent dan theoretisch al:
20 × 4 kg = 80 kg verschil.
Bij camperbouw is dat aanzienlijk. Minder gewicht betekent meer beschikbare laadcapaciteit voor bijvoorbeeld watertanks, accu’s, zonnepanelen, bagage, fietsen en passagiers.
Daarom is het bij het ontwerpen van een camperinterieur verstandig om niet alleen te kijken naar wat constructief mogelijk is, maar ook naar waar een zware plaat daadwerkelijk noodzakelijk is.
Lichtgewicht of direct afgewerkt?
De beste oplossing is vaak een combinatie van materialen. Voor grote kastrompen kan licht populieren multiplex bijvoorbeeld uitstekend werken, terwijl een zwaardere plaat wordt gebruikt op plaatsen waar extra stijfheid, hardheid of slijtvastheid nodig is.
Ook de benodigde afwerking moet in de materiaalkeuze worden meegenomen. Onbehandeld multiplex is vaak relatief licht en flexibel af te werken, maar vraagt nog een behandeling met bijvoorbeeld olie, hardwaxolie of lak.
HPL, melamine en betonplex zijn meestal iets zwaarder, maar hebben het grote voordeel dat de oppervlakken al afgewerkt en onderhoudsvriendelijk zijn. Dit bespaart niet alleen werk, maar geeft ook direct een strak en goed reinigbaar oppervlak.
Voor camperbouw kan daarom bijvoorbeeld gekozen worden uit:
- Populieren multiplex voor maximaal gewichtsvoordeel.
- Populieren HPL multiplex voor relatief lichte meubels die direct afgewerkt moeten zijn.
- Vuren/Radiata of okoumé voor een natuurlijke houtuitstraling met een relatief laag gewicht.
- Eucalyptus multiplex als sterke tussenoplossing tussen lichtgewicht en zwaardere plaatmaterialen.
- Berken multiplex voor onderdelen waarbij extra sterkte en stijfheid gewenst zijn.
- Berken HPL of melamine voor sterke, direct afgewerkte meubelonderdelen.
- Eucalyptus betonplex voor zwaar belaste of praktische constructiedelen.
- MDF voor specifieke onderdelen waarbij een zeer strak freesresultaat belangrijker is dan gewicht.
Welk multiplex kiezen voor een camper?
Er bestaat dus niet één multiplexsoort die voor ieder onderdeel van een camper de beste keuze is. Wie een zo licht mogelijk interieur wil bouwen, komt al snel uit bij populieren multiplex. Wil je daarnaast een onderhoudsvriendelijk en direct afgewerkt oppervlak, dan is populieren multiplex met HPL een zeer interessante oplossing.
Voor onderdelen die zwaarder belast worden, kunnen eucalyptus- of berkenvarianten juist voordelen bieden. En wanneer de natuurlijke houtstructuur zichtbaar mag blijven, zijn verschillende onbehandelde multiplexsoorten relatief eenvoudig met olie, hardwaxolie of lak te verduurzamen.
Een slim ontworpen camperinterieur hoeft bovendien niet volledig uit één materiaal te bestaan. Door lichte plaatmaterialen voor grote oppervlakken te combineren met sterkere materialen op zwaar belaste plaatsen, kan een goede balans worden gevonden tussen gewicht, duurzaamheid, uitstraling en gebruiksgemak.
Bij Camperbouw Utrecht maken we CNC-gefreesde camperinterieurs en zelfbouwonderdelen op maat. Daarbij kunnen verschillende plaatmaterialen binnen één ontwerp worden gecombineerd. Zo kan het gewicht laag blijven op plaatsen waar dat mogelijk is, terwijl sterkere of reeds afgewerkte materialen worden toegepast waar dat praktisch voordeel oplevert.
Zelf een camperinterieur bouwen en advies nodig over het juiste plaatmateriaal? Neem contact op met Camperbouw Utrecht voor de mogelijkheden van CNC-gefreesde camperonderdelen en complete zelfbouwpakketten op maat.